KDV hesabı için iki formül yeterlidir: KDV hariç tutar × oran ve KDV dahil tutar × oran ÷ (100 + oran). Oranları, örnekleri ve ödenecek KDV mantığını adım adım anlatıyoruz.
KDV (katma değer vergisi) hesaplamak için iki temel formül yeterlidir. KDV hariç bir tutardan KDV bulmak için tutarı KDV oranıyla çarparsınız: 1.000 TL + %20 KDV için 1.000 × 0,20 = 200 TL KDV, toplam 1.200 TL'dir. KDV dahil bir tutardan KDV'yi ayırmak için tutarı oran ÷ (100 + oran) ile çarparsınız: 1.200 TL KDV dahil tutarın içindeki KDV, 1.200 × 20 ÷ 120 = 200 TL'dir. Matrah ise 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL olur.
Bu rehberde KDV'nin ne olduğunu, 2026 yılında uygulanan %1, %10 ve %20 oranlarını, dahil ve hariç hesabını, indirimli (iskontolu) faturada KDV'nin nasıl bulunduğunu, çok satırlı ve karma oranlı faturayı, ödenecek KDV'nin (hesaplanan − indirilecek) nasıl hesaplandığını, yaygın hataları ve pratik kontrol yöntemlerini sayısal örneklerle anlatıyoruz. Hesaplamayı elle yapmak istemezseniz KDV hesaplama aracını da kullanabilirsiniz.
KDV nedir ve kim öder?
KDV, mal teslimi ve hizmet ifası sırasında oluşan katma değer üzerinden alınan dolaylı bir vergidir. Vergiyi nihai olarak tüketici öder; satıcı ise bu vergiyi tahsil eden ve devlete aktaran aracıdır. Zincirdeki her mükellef, sattığı mal ya da hizmetin KDV'sini (hesaplanan KDV) alıcıdan tahsil eder, aldığı mal ve hizmetlerde ödediği KDV'yi (indirilecek KDV) ise vergi dairesine ödeyeceği tutardan düşer. Böylece her aşamada yalnızca yarattığı katma değer vergilendirilir.
KDV'nin dayanağı 3065 sayılı KDV Kanunu'dur. Oranları ve istisnaları kanun ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir; ayrıntılı uygulama KDV Genel Uygulama Tebliği'nde yer alır. Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
2026 KDV oranları
Türkiye'de uygulanan KDV oranları %1, %10 ve %20'dir. Genel oran %20'dir; Temmuz 2023'te %18'den %20'ye yükseltilmiş ve 2026 yılında bu oran geçerliliğini korumaktadır. Kanuna ekli listelerde yer alan belirli mal ve hizmetler indirimli oranlara tabidir.
| Oran | Genel uygulama alanı |
|---|---|
| %1 | Temel gıda ve bazı tarım ürünleri gibi sınırlı sayıda kalem |
| %10 | Konaklama, lokanta ve yiyecek hizmetleri, bazı gıda ürünleri, yolcu taşımacılığı gibi belirli mal ve hizmetler |
| %20 | Yukarıdakiler dışında kalan tüm mal ve hizmetler (genel oran) |
Hangi ürünün hangi orana girdiğini kesin olarak belirlemek için ilgili listelere ve GTİP bazlı sınıflandırmaya bakmak gerekir. Tabloda yalnızca örnek verilmiştir; belirli bir ürün için oran tereddüdünüz varsa mali müşavirinizden yazılı görüş alın ya da GİB'in mevzuat sayfalarını kontrol edin. İhracat gibi bazı işlemler ise KDV'den istisnadır; bu işlemlerde KDV hesaplanmaz.
KDV hesaplama formülleri
KDV hesabında iki durum vardır: Elinizdeki tutar KDV hariç mi, dahil mi?
KDV hariç tutardan KDV hesaplama
Elinizde matrah (KDV hariç tutar) varsa:
- KDV tutarı = Matrah × KDV oranı
- KDV dahil tutar = Matrah + KDV tutarı = Matrah × (1 + oran)
Örnek: 2.500 TL + %20 KDV KDV = 2.500 × 0,20 = 500 TL; toplam = 3.000 TL.
KDV dahil tutardan KDV ayırma
Elinizde KDV dahil tutar varsa:
- Matrah = KDV dahil tutar ÷ (1 + oran)
- KDV tutarı = KDV dahil tutar − Matrah
- Ya da doğrudan: KDV tutarı = KDV dahil tutar × oran ÷ (100 + oran)
Örnek: 3.000 TL KDV dahil, %20 Matrah = 3.000 ÷ 1,20 = 2.500 TL; KDV = 500 TL.
Sık yapılan bir hata, KDV dahil tutardan KDV'yi "tutar × %20" diye hesaplamaktır; bu yanlıştır. 3.000 × 0,20 = 600 TL KDV diye düşünmek, matrahı yanlış hesaplatır. Doğru KDV 500 TL'dir.
Hızlı çarpan tablosu
| KDV oranı | Hariçten dahile çarpan | Dahilden matraha bölen | Dahilden KDV'ye çarpan |
|---|---|---|---|
| %1 | × 1,01 | ÷ 1,01 | × 1 ÷ 101 |
| %10 | × 1,10 | ÷ 1,10 | × 10 ÷ 110 |
| %20 | × 1,20 | ÷ 1,20 | × 20 ÷ 120 (yani ≈ 0,1667) |
Bu tablo, hesap makinesinde hızlı işlem yapmanızı sağlar. Örneğin %20 KDV dahil bir tutarın KDV'sini bulmak için tutarı 6'ya bölmek yeterlidir; çünkü 20 ÷ 120 = 1/6'dır. 1.800 TL KDV dahil bir tutarda KDV 1.800 ÷ 6 = 300 TL'dir.
Hesap örnekleri
Örnek 1: Tek kalemli satış faturası
Bir ofis malzemeleri satıcısı, 24 adet kalemi 125 TL'den satıyor. Matrah = 24 × 125 = 3.000 TL; KDV (%20) = 600 TL; toplam = 3.600 TL.
Örnek 2: İndirimli (iskontolu) fatura
İskonto, KDV matrahını azaltır; KDV, iskonto sonrası tutar üzerinden hesaplanır. Liste fiyatı 10.000 TL olan bir ürüne %15 iskonto uygulanıyor.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Liste fiyatı | 10.000 TL |
| İskonto (%15) | −1.500 TL |
| KDV matrahı | 8.500 TL |
| KDV (%20) | 1.700 TL |
| Toplam | 10.200 TL |
Hata: KDV'yi liste fiyatı üzerinden (2.000 TL) hesaplamak, müşteriye 300 TL fazla KDV yansıtmak anlamına gelir.
Örnek 3: Farklı oranlı kalemler içeren fatura
Bir lokanta tedarikçisi, tek faturada farklı oranlarda mal satıyor:
| Kalem | Matrah | Oran | KDV |
|---|---|---|---|
| Temel gıda ürünü | 4.000 TL | %1 | 40 TL |
| Hazır gıda ürünü | 6.000 TL | %10 | 600 TL |
| Mutfak ekipmanı | 5.000 TL | %20 | 1.000 TL |
| Toplam | 15.000 TL | 1.640 TL |
Fatura toplamı 15.000 + 1.640 = 16.640 TL'dir. Faturanın KDV özeti, her oran için matrah ve vergi tutarını ayrı satırlarda göstermelidir. Oranları karıştırmamak için ürün kartlarındaki oranların doğru girilmiş olması gerekir.
Örnek 4: KDV dahil etiketli perakende satış
Bir mağaza, KDV dahil 899 TL etiketli bir ürünü satıyor; ürün %20 KDV'ye tabi. Matrah = 899 ÷ 1,20 = 749,17 TL; KDV = 899 − 749,17 = 149,83 TL. Kuruş farkları nedeniyle yuvarlama gereklidir; faturada tutarlar iki ondalık basamakla gösterilir ve toplam doğru olacak şekilde yuvarlanır. Çok satırlı faturalarda satır bazında yuvarlama ile fatura toplamında yuvarlama arasında 1-2 kuruşluk fark çıkabilir; bu fark yazılım tarafından "yuvarlama farkı" olarak yönetilir.
Ödenecek KDV nasıl hesaplanır?
KDV mükellefi işletme, dönem sonunda iki tutarı karşılaştırır:
- Hesaplanan KDV: Dönem içinde yaptığı satışlardan tahsil ettiği (ya da tahsil edilecek) KDV.
- İndirilecek KDV: Dönem içinde yaptığı alımlarda ödediği KDV.
Ödenecek KDV = Hesaplanan KDV − İndirilecek KDV
Sonuç pozitifse fark vergi dairesine ödenir. Sonuç negatifse fark "devreden KDV" olarak sonraki döneme aktarılır; bu tutar sonraki dönemlerde hesaplanan KDV'den indirilir ya da şartları oluşursa iade talep edilebilir.
Aylık KDV örneği
Bir mobilya mağazasının Ekim ayı verileri:
| Kalem | KDV hariç tutar | KDV (%20) |
|---|---|---|
| Satışlar | 800.000 TL | 160.000 TL (hesaplanan) |
| Mal alımları | 520.000 TL | 104.000 TL (indirilecek) |
| Kira ve giderler | 60.000 TL | 12.000 TL (indirilecek) |
Hesaplanan KDV 160.000 TL; indirilecek KDV 104.000 + 12.000 = 116.000 TL. Ödenecek KDV = 160.000 − 116.000 = 44.000 TL. Mağaza bu tutarı KDV beyannamesiyle beyan eder ve öder. KDV 1 beyannamesi, ilgili ayı izleyen ayın 28. günü akşamına kadar verilir; son gün tatile denk gelirse süre sonraki ilk iş gününe uzar. Beyanname günlerini ay sonu takvimine bağlamak için ay sonu kapanış kontrol listesi yazısına bakabilirsiniz.
Devreden KDV
Eğer aynı ayda indirilecek KDV hesaplanan KDV'yi aşarsa ödenecek KDV çıkmaz. Örneğin hesaplanan 90.000 TL, indirilecek 120.000 TL ise 30.000 TL devreden KDV oluşur ve bir sonraki ayın beyannamesinde indirilecek KDV'ye eklenir. Yatırım yapan ya da stok yükü yüksek işletmelerde devreden KDV sık görülür; bu durum nakit akışını etkilediği için dönemsel takip edilmelidir. Nakit planlaması için nakit akışı yönetimi rehberine göz atabilirsiniz.
KDV'nin faturada gösterilmesi
Faturada KDV matrah, oran ve tutar olarak ayrı ayrı gösterilmelidir. Fatura düzenlenirken şu bilgilerin eksiksiz olması gerekir: mal ya da hizmetin cinsi ve miktarı, birim fiyat, KDV hariç tutar, KDV oranı, KDV tutarı ve KDV dahil toplam. e-Fatura ve e-Arşivde bu alanlar zorunludur ve eksik ya da tutarsız bilgi, sistemin faturayı reddetmesine yol açar.
Fatura düzenleme süreleri için fatura düzenleme süresi yazısına, tevkifatlı işlemlerde KDV'nin nasıl bölündüğüne ise KDV tevkifatı nedir rehberine bakabilirsiniz. İstisna kapsamındaki satışlarda (ihracat gibi) faturada istisna nedeni ve kodu belirtilir.
ÖTV'li ürünlerde KDV matrahı
Özel tüketim vergisine (ÖTV) tabi mallarda KDV matrahı, ÖTV dahil tutardır. Yani KDV, ÖTV'nin de üzerine hesaplanır. Örneğin ÖTV hariç bedeli 10.000 TL olan bir mala 2.500 TL ÖTV uygulanıyorsa KDV matrahı 12.500 TL olur; %20 KDV 2.500 TL, toplam 15.000 TL'dir. ÖTV'yi KDV matrahına dahil etmeyi unutmak, KDV'nin eksik hesaplanmasına yol açar. ÖTV'li ürün satan işletmeler için ürün kartında ek vergi varsayılanlarının tanımlı olması hata riskini azaltır.
Satır bazında mı, toplamda mı hesaplamalı?
Çok kalemli bir faturada KDV'yi her satır için ayrı hesaplayıp toplamak ile oran bazında toplam matrah üzerinden tek seferde hesaplamak arasında kuruş farkı çıkabilir. Örneğin 3 satırdaki matrahlar 33,33 TL, 33,33 TL ve 33,34 TL ise toplam matrah 100,00 TL'dir ve %20 KDV 20,00 TL olur; satır bazında yuvarlayınca 6,67 + 6,67 + 6,67 = 20,01 TL çıkabilir. Gelir İdaresi'nin e-Fatura şeması hem satır hem toplam tutarların tutarlı olmasını bekler; tutarsızlık sistemde hata olarak görülür. Çoğu yazılım bu farkı yuvarlama düzeltmesiyle giderir. Elle fatura hazırlıyorsanız oran bazında toplam matrah üzerinden hesaplamak ve farkı tek satırda yuvarlamak pratik bir yöntemdir.
Kampanya, kupon ve kargo bedelinde KDV
E-ticarette kampanya indirimi ve kupon kullanımı, KDV matrahını doğrudan etkiler: Satıcı tarafından karşılanan indirim, matrahı düşürür. Müşteriden alınan kargo bedeli ise çoğu durumda satışın bir parçası olduğundan, ürünün KDV oranına ya da kargo hizmetinin oranına göre ayrıca KDV'ye tabidir. Örneğin 500 TL'lik ürüne 50 TL kupon indirimi uygulanır ve 40 TL KDV dahil kargo bedeli alınırsa, ürün için matrah (500 − 50) ÷ 1,20 = 375 TL; kargo için matrah 40 ÷ 1,20 = 33,33 TL olur. Pazaryeri komisyon ve kargo faturalarının doğru işlenmesi, aylık KDV beyanının doğruluğu için önemlidir.
KDV hesaplamada sık yapılan hatalar
- Dahil tutardan KDV'yi doğrudan %20 ile çarpmak. Doğrusu 20/120 ile çarpmaktır.
- İskonto öncesi tutardan KDV hesaplamak. KDV, iskonto sonrası matrah üzerinden hesaplanır.
- Yanlış oran kullanmak. Eski oranlarla (%18 ve %8) kesilen faturalar 2023 öncesi dönemler dışında hatalıdır.
- Tek faturada farklı oranları tek satırda toplamak. Her oran için matrah ve KDV ayrı gösterilmelidir.
- Yuvarlama farklarını göz ardı etmek. Kuruş farkları toplamda tutarsızlık yaratabilir.
- Gider kaydında KDV'yi ayırmamak. Fiş ve faturadaki KDV'yi, gider olarak kaydetmeden indirilecek KDV olarak ayırmak gerekir.
- İndirilemeyen KDV'yi indirmek. Bazı giderlerin KDV'si (örneğin kişisel kullanıma yönelik, işletmeyle ilgisiz harcamalar) indirilemez; belge ve işletme ilişkisini kontrol edin.
KDV hesabını doğrulamak için hızlı kontrol
İki hızlı kontrol, hataların çoğunu yakalar. İlk olarak toplam kontrolü: Matrah + KDV = toplam eşitliği tutuyor mu? İkinci olarak ters kontrol: Toplam tutarı 1,20'ye böldüğünüzde matrahı buluyor musunuz? Bu iki kontrol birkaç saniye sürer ve faturayı göndermeden önce yapılması, iptal ve iade işlemlerini azaltır. İptal ve iade yöntemleri için e-Fatura iptali ve iade faturası yazısına bakabilirsiniz.
KDV ve serbest meslek, perakende gibi özel durumlar
Serbest meslek erbapları KDV'yi makbuz üzerinde ayrıca gösterir ve stopaj ile birlikte hesaplar; bu hesaplama için e-SMM nedir yazısındaki örneklere bakabilirsiniz. Perakende satışlarda KDV genellikle fiyata dahil olarak etiketlenir ve fiş ya da fatura üzerinde ayrıştırılır. Pazaryeri satışlarında ise KDV, ürün fiyatına dahildir ve fatura kesilirken müşterinin ödediği KDV dahil tutardan matrah ayrıştırılır; bu işlem için pazaryeri siparişlerini faturalamak yazısı yardımcı olacaktır.
KDV hesaplamasında kullanılan pratik kısayollar
Günlük işlerde hesap makinesi başında vakit kaybetmemek için birkaç kısayol işe yarar. %20 KDV dahil bir tutardan KDV'yi bulmak için tutarı 6'ya bölün; matrah ise tutarın 5/6'sıdır. %10 KDV dahil tutarda KDV, tutarın yaklaşık 1/11'idir. %1 KDV dahil tutarda KDV, tutarın 1/101'idir. KDV hariç tutara %20 eklemek için tutarı 1,2 ile çarpın ya da tutarın beşte birini üzerine ekleyin. Bu kısayollar özellikle tezgâh satışında ve teklif hazırlarken hız kazandırır; ancak resmî fatura tutarları her zaman yazılımın hesapladığı kuruş hassasiyetindeki değerlerle düzenlenmelidir.
Örnek: aylık teklif hazırlama
Bir hizmet firması, müşterisine 18 aylık bir bakım sözleşmesi için aylık 7.500 TL + KDV teklif veriyor. Müşteri toplam maliyeti KDV dahil sormak istiyor. Aylık KDV 7.500 × 0,20 = 1.500 TL, aylık toplam 9.000 TL'dir. 18 aylık toplam 18 × 9.000 = 162.000 TL, bunun 27.000 TL'si KDV'dir. Müşteri KDV'yi indirim konusu yapabiliyorsa gerçek maliyeti 135.000 TL'dir; yapamıyorsa (örneğin nihai tüketici) 162.000 TL'dir. Teklifte iki rakamı da göstermek, müşterinin karar vermesini kolaylaştırır. Teklif ile fatura farkı için proforma fatura rehberimize bakabilirsiniz.
KDV hesabını kayıt altına almak
KDV tutarlarını fatura bazında doğru hesaplamak, dönem sonu beyannamesinin temelidir. Satış faturalarındaki hesaplanan KDV ile alış ve gider faturalarındaki indirilecek KDV'yi aylık olarak ayrı raporlarda görmek, beyannameden önce tutarsızlıkları yakalamanızı sağlar. Özellikle farklı oranlı satışlar (%1, %10, %20) yapıyorsanız oran bazlı döküm kontrolü önemlidir: Oran bazında matrah ve KDV toplamları, beyannameye giden değerlerle birebir uyuşmalıdır. Bu kontrolü ay sonu kapanış sırasında yapmak, düzeltme için vakit kazandırır.
CariErp'te KDV hesabı
CariErp'te fatura kalemlerini girdiğinizde KDV, ürün kartındaki orana göre otomatik hesaplanır; indirim varsa iskonto sonrası matrah üzerinden vergi bulunur. Çok satırlı faturalardaki kuruş farkları yuvarlama farkı olarak yönetilir. Hesaplama için ayrıca KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz; araç, dahil ve hariç tutarları iki yönde çevirir. Faturalarınızdaki KDV dökümünü raporlarda inceleyip Excel olarak alabilirsiniz.
e-Fatura, cari, stok ve banka işleriniz tek ekranda. 14 gün ücretsiz deneyin.
Sıkça sorulan sorular
KDV dahil tutarı (1 + KDV oranı) ile bölerek matrahı bulursunuz. %20 için tutarı 1,20'ye bölersiniz; aradaki fark KDV'dir. Örneğin 1.200 TL dahil tutarda matrah 1.000 TL, KDV 200 TL'dir.
Türkiye'de KDV oranları %1, %10 ve %20'dir. Genel oran %20'dir; indirimli oranlar kanuna ekli listelerdeki belirli mal ve hizmetlere uygulanır.
Matrahı KDV oranıyla çarpıp matrahın üzerine eklersiniz. %20 için matrahı 1,20 ile çarparsınız; 1.000 TL hariç tutar 1.200 TL dahil tutar eder.
KDV, iskonto uygulandıktan sonra kalan matrah üzerinden hesaplanır. İskonto öncesi tutardan KDV hesaplamak, müşteriye fazla vergi yansıtmak anlamına gelir.
Dönem içindeki hesaplanan KDV'den indirilecek KDV düşülür. Sonuç pozitifse fark ödenir, negatifse devreden KDV olarak sonraki döneme aktarılır.
KDV 1 beyannamesi, ilgili ayı izleyen ayın 28. günü akşamına kadar verilir. Son gün tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar; güncel takvimi GİB duyurularından teyit edin.
Ürün ve mevzuat ekibimiz, ön muhasebe ve e-Dönüşüm üzerine yazıyor.
